Lucjan Wolanowski
SmodCMS

Lucjan Wilhelm Wolanowski

- pisarz, dziennikarz, podróżnik, tłumacz.

Prawnuk przemysłowca i fabrykanta Majera Wolanowskiego (1844-1900), syn adwokata Henryka W. Kona (1868-1949) i Róży Wolanowskiej (1883-1932). Brat Elżbiety Wassongowej (1908-2007), redaktorki i tłumaczki literatury pięknej, Julii Kon (1912-1912), oraz Ireny Sawickiej (1914-2004), prawniczki. 

.

.

Urodził się 26 lutego 1920 r. w Warszawie. Rodzina Konów mieszkała w domu przy ul. Królewskiej 25. Lucjan uczył się początkowo w stołecznym Gimnazjum im. Mikołaja Reja, jednak w związku z przebytą chorobą, od 1934 r. kontynuował naukę w Prywatnym Gimnazjum Męskim Sanatoryjnym dra Jana Wieczorkowskiego w Rabce (matura w 1938 r.). W latach 1935-1938, m.in. wspólnie z Jackiem Woźniakowskim, późniejszym historykiem sztuki i publicystą katolickim, redagował szkolne czasopismo "Szczebioty".

Studiował następnie na Wydziale Elektrochemii i Elektrometalurgii Instytutu Politechnicznego w Grenoble (Francja). Latem 1939 r. wrócił na wakacje do Polski i tu zastała go II wojna światowa.

Podczas okupacji przebywał początkowo w Warszawie, a następnie ukrywał się razem z ojcem i siostrą Ireną w Sochaczewie i Podkowie Leśnej (m.in. u rodziny pp. Drabikowskich, w willi "Wanda"). W 1941 r. został zaprzysiężony w Związku Walki Zbrojnej, od 1942 r. był żołnierzem Armii Krajowej. Uczestniczył w ruchu oporu, prowadząc nasłuch radiowy zagranicznych stacji (m.in. BBC) i przygotowując komunikaty dla polskiego podziemia.

Debiutował w 1941 r. w piśmie konspiracyjnym "Kronika Tygodniowa" (felietonami pt.: Historyjki w cieniu historii, pod pseud. "Wilk"), potem w wielonakładowej popołudniówce "Dzień Warszawy" (1943 - 1944). Jego przełożonym był w tym czasie Teofil Syga (1903-1983), późniejszy znany mickiewiczolog.

Po zakończeniu wojny pracował w Polskiej Agencji Prasowej (1945-1951). Był m.in. sprawozdawcą z konferencji dla zagranicznych dziennikarzy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Warszawie. W tym okresie poznał m.in. tak znanych później dziennikarzy jak: Edward R. Murrow, Sydney Gruson, Flora Lewis, Larry Allen, Vincent Buist czy Pierre Maréchal, będących wówczas korespondentami w Polsce.

W 1950 r. ożenił się z Anną Bożenną Szumowską (obecnie Anna Wolan, ur. 1924), poznaną w PAP-ie, późniejszą śpiewaczką, solistką Opery Poznańskiej (małżeństwo trwało do 1969 r.). 4 marca 1952 r. urodziła się ich córka, Anna Helena, mieszkająca od końca lat 60. w Australii (obecnie w North Bondi, na przedmieściach Sydney).

Był członkiem redakcji czasopism:

• "Świat" (1951-1969); m.in. cykle: Cudze skrzydła (1957), Lądy i ludy (od 1957); Na dno i z powrotem (1958); Druga, ale czy ostatnia (z Japonii, 1960), Azja 1960 (1960),

• "Dookoła Świata" (1969-1976); m.in. cykle korespondencji z Australii (1965-1967, 1975), Azji i Filipin (1968), Szwajcarii (1972),

• "Magazyn Polski" (1976-1984).

Współpracował też z czasopismami:

• "Przekrój" (współpraca w latach 40. i ponownie od lat 70.); m. in. cykl reportaży pt.: Teraz to już można opowiedzieć,

• "Express Wieczorny" (Kraków 1956); cykl reportaży "śledczych" o sprawie wielokrotnego mordercy Władysława Mazurkiewicza, w wyniku których wytoczono mu dwa procesy o zniesławienie (uniewinniony),

• "Poznaj Świat" (1956-1957),

• "Nowe Książki" (1959-1961),

• "Kontynenty" (1967-1968),

• "Życie Warszawy" (1967-1968),

• "Vlasta" (Praha 1968),

• "Kulisy" (1969-1970).

W latach 60. odbył wiele podróży reporterskich, w tym kilka dookoła świata. Był akredytowany przy wojskach ONZ (1962-1963) w czasie operacji desantowych na Nowej Gwinei. W 1965 r. był stypendystą Departamentu Stanu USA, otrzymał też honorowe obywtelstwo Springfield w amerykańskim stanie Illinois. Był obecny na Przylądku Kennedy'ego w czasie wystrzelenia pojazdu kosmicznego "Gemini 5".

W latach 1967-1968 pełnił funkcję doradcy Wydziału Informacji Światowej Organizacji Zdrowia WHO w Genewie, a następnie w rejonie Azji Południowo-Wschodniej i Oceanii (m.in. w New Delhi, Bangkoku i Manili). Był autorem reportaży o zwalczaniu chorób tropikalnych i handlu narkotykami na Filipinach, w Tajlandii, Hongkongu, Sarawaku, Sabah i Brunei.

Od 1984 r. na wcześniejszej emeryturze.

Członek Związku Zawodowego Dziennikarzy RP (1945-1951), Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1951-1982 i 1991-2006), Związku Literatów Polskich (1959 - 1983), Polskiego PEN-Clubu (1971-2006) i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989-2006). Współzałożyciel powołanego w 1960 r. Międzynarodowego Związku Pisarzy Lotniczych przy Światowej Organizacji Transportu Lotniczego IATA w Montrealu (Kanada).

Autor 25 książek reportażowych, wielokrotnie wznawianych i przekładanych na obce języki. Mieszkał na warszawskim Mokotowie, przy ul. Odolańskiej 23, w dawnym domu pracowników PAP.

Zmarł 20 lutego 2006 r. w Warszawie. Pochowany trzy dni później na tamtejszym cmentarzu żydowskim, przy ul. Okopowej 49/51 (ulica 1, kwatera 2).

W kwietniu 2006 r. Uniwersytet Śląski wydał specjalny dodatek do pisma uczelni, poświęcony pisarzowi, z fragmentami tekstów autobiograficznych, wypowiedziami na temat jego życia i twórczości fragmentami recenzji prasowych oraz fotografiami archiwalnymi z odbytych podróży. Wśród autorów znaleźli się m.in.: Jacek Woźniakowski, prof. Hilary Koprowski, Eugeniusz Grasberg, Ludwik Jerzy Kern, Lech Paszkowski, Jolanta Klimowicz-Osmańczyk i Krystyna Goldbergowa.

W październiku 2009 r., w ramach serii „Wokół reportażu podróżniczego” (wyd. Uniwersytet Śląski w Katowicach), ukazała się publikacja poświęcona Wolanowskiemu. Znalazły się w niej teksty naukowe, recenzje, wspomnienia związane z pisarzem. Całość została wzbogacona licznymi fotografiami ze zbiorów zmarłego pisarza.

Archiwum pisarza, składające się z książek, rękopisów, maszynopisów oraz fotografii z podróży zostało zdeponowane w Brwinowie pod Warszawą i jest sukcesywnie opracowywane.

MARIUSZ KUBIK

Wersja angielska

Wersja niemiecka

Wersja francuska

Powrót do strony głównej

Zobacz więcej:

Lucjan Wolanowski - chronologiczna kronika wydarzeń

.